Biodiversity
Monitoring and surveys

Biodiversiteit fortgrachten Hollandse Waterlinies, provincie Utrecht

Het programma Hollandse Waterlinies van de provincie Utrecht heeft als doel om de biodiversiteit rondom de forten van de Hollandse Waterlinies te versterken. Deze opgave komt van de werkgroep ‘groenblauw’ die vanuit het samenwerkingsverband ‘Pact van Ruigenhoek’ is opgericht. Voor 2025 stond de huidige ecologische toestand van de fortgrachten centraal.

Werelderfgoed en natuur

De forten van de Hollandse Waterlinies zijn onderdeel van UNESCO werelderfgoed en voor veel mensen een herkenningspunt in het Nederlandse landschap. De biodiversiteitswaarde van de forten is afhankelijk van de omgeving waarin ze staan. Hierbij spelen de fortgrachten een grote rol; die kunnen als stapsteen functioneren en er is veel wisselwerking met de biodiversiteit op het land.

Voor dit onderzoek hebben wij naar vijf kenmerkende forten gekeken en per fort drie belangrijke vragen beantwoord:
  • Wat is de huidige toestand van de fortgrachten?
  • Welke bijzondere soorten komen er voor?
  • Wat is de potentiële biodiversiteitswaarde van de fortgrachten?

Het uiteindelijk doel van het onderzoek is om van alle fortengrachten van de Hollandse Waterlinie een (beter) beeld te krijgen van de huidige en potentiële biodiversiteitswaarde.

Waardevolle inzichten

Tijdens uitvoerige veldinventarisaties hebben we in 2025 en 2026 de grachten nader onderzocht op de volgende soortgroepen/parameters:
  • Macrofauna
  • Water- en oeverplanten
  • Amfibieën
  • Watergebonden reptielen (ringslang en waterschildpadden)
  • Vissen
  • Diepte en bodemhardheid

Dit is gedaan door middel van veldwerk, labwerk, datagebruik van de NDFF en eDNA- en sonaronderzoek. Het rapport levert waardevolle inzichten op die de provincie, waterschappen en terreinbeheerders gaan gebruiken in de bescherming én benutting van de groenblauwe structuren in de Hollandse Waterlinies.