Meer biodiversiteit in de haven stimuleren

In het westen van de Tweede Maasvlakte is het water zout, zo ook in de havenbekkens. Langs deze bekkens liggen glooiingen: door de mens aangelegde hellingen die de overgang vormen tussen water en kade. Tot nu toe zijn deze glooiingen vooral technisch ontworpen en houden ze geen rekening met de natuur. De Haven van Rotterdam wil onderzoeken of dat anders kan.

Om de kansen voor biodiversiteit te verkennen, kijken we naar het leven in zee op verschillende dieptes. Veel planten en dieren komen nu nauwelijks voor op de glooiingen, simpelweg omdat deze niet zijn ingericht als leefgebied. Door te begrijpen wat soorten nodig hebben, kunnen we de glooiingen zo ontwerpen dat het onderwaterleven er kan floreren.

Om de natuurwaarde van havenglooiingen te vergroten, stelden we bouwstenen op die verschillende typen zeehabitat versterken. Denk aan materialen waaraan de planten en dieren zich kunnen hechten, holtes waarin ze weg kunnen kruipen en plekken waar water bij eb achterblijft en opwarmt. Elk van deze bouwstenen biedt meer kansen voor leven op de glooiingen.

Tegelijkertijd stelt de haven hoge technische eisen door grote schepen, vaardiepte en golfslag. Daarom is het essentieel dat een natuurinclusief ontwerp niet alleen ecologisch waardevol is, maar in zo'n onherbergzame omgeving ook technisch haalbaar en blijvend. Hiervoor werkten we samen met Haskoning.

Door de bouwstenen op een realistische en maakbare manier toe te passen op de juiste hoogte van de glooiing, ontwikkelden we meerdere principeprofielen voor natuurvriendelijke glooiingen. Elk principeprofiel brengt op ontwerpende wijze meerdere invalshoeken samen:

• Natuurinclusieve vorm en opbouw van de glooiing (bij gelijkblijvende afmetingen).
• Materiaaleigenschappen die bestand zijn tegen de krachten van de scheepsschroeven.
• Toegepaste kennis over de leefgewoontes van zeedieren en -planten.

De principeprofielen zijn consequent uitgewerkt en elk is gericht op één type leefmilieu. Daarnaast is er een gecombineerd principeprofiel dat meerdere leefmilieus samenbrengt en daarmee de meeste biodiversiteit oplevert.

De verschillende principeprofielen zijn beoordeeld op meerdere kwalitatieve aspecten. Naast de verwachte natuurwaarde keken we ook naar duurzaamheid, maakbaarheid en onderhoudskosten. Zo kan het vullen van een soort terrassen met zand zorgen voor het ecologisch gewenste zachte substraat, een type habitat dat nu nog ontbreekt in de haven. Tegelijkertijd bepaalt niet alleen de ecologische meerwaarde waar een principeprofiel kan worden aangelegd.
Alles afwegend komt het principeprofiel ‘ecologische chaos’ als beste naar voren voor toepassing in de haven van Rotterdam. Met dit advies zet de Haven van Rotterdam een concrete stap richting meer biodiversiteit; ook onder water, waar je het niet direct ziet.

Voor aquatisch advies in het zoute milieu neem contact op met Quirijn Schürmann, Onderzoeker-adviseur Mariene Ecologie.