Wildlife-friendly design
Landscape architecture

Haalbaarheidsstudie natuurlijker Hoofdtocht

Met een ruimtelijke insteek hebben we aangetoond dat de ontwikkeling van natuurvriendelijke oevers langs watergang de Hoofdtocht in Mijdrecht haalbaar én van meerwaarde is. Vanuit heldere uitgangspunten hebben we gewerkt aan principeprofielen en zijn ecologische uitdagingen en kansen voor deeltrajecten in kaart gebracht. Met deze eerste stappen van een natuurinclusief ontwerp leveren we een concrete bijdrage aan de versterking van natuur in en rond de Hoofdtocht.

De Hoofdtocht in Mijdrecht is een uitdagende watergang voor de ontwikkeling van meer natuur. Toch leeft die ambitie sterk binnen de projectgroep Mijdrecht-oost (PGMO), waarin onder meer provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen en waterschap AGV zijn vertegenwoordigd. Uiteenlopende doelen spelen een rol:
  • Versterking van de biodiversiteit
  • Een betere verbinding van Natura 2000-gebieden met moeras (ecologische verbindingszones)
  • Het verhogen van de biologische waterkwaliteit (KRW)
  • De realisatie van een goed doorwortelde oever voor stabiliteit van de naastgelegen weg

Binnen dit krachtenveld van doelen en (soms tegenstrijdige) belangen hebben we onderzocht of de aanleg van natuurvriendelijke oevers in de Hoofdtocht haalbaar is. Waardenburg Ecology werkte hiervoor samen met Aveco De Bondt, zodat technische aspecten en een globale kosteninschatting werden toegevoegd. De voortgang en resultaten bespraken we meermaals met de betrokkenen.

De Hoofdtocht in Mijdrecht

Uitgangspunten vastleggen

Door te beginnen met het ophalen van de eisen en wensen (ofwel harde en zachtere uitgangspunten) hebben we eerst het spanningsveld in beeld gebracht. Denk hierbij aan wetgeving, ruimtelijke en waterhuishoudkundige eisen, stabiliteit, duurzaamheid, maar ook beheer en onderhoud. Vanuit onze expertise brachten we ecologische eisen en wensen in, die hielpen om de gestelde doelen concreter te maken.
Daarnaast hebben we uitdagingen gesignaleerd die samenhangen met morfologische eigenschappen van de watergang, zoals de aanwezigheid van slib, karpers en Amerikaans rivierkreeften en een stevige stroming.

Denken in kansen

Binnen dit uitdagende spanningsveld hebben we meerdere principeprofielen ontwikkeld die in de Hoofdtocht een waardevolle toevoeging kunnen zijn. Het verflauwen en verbreden van oevers is hierbij belangrijk, evenals bescherming tegen golfslag en vraat.
Vanwege de eisen aan het doorstroomprofiel en de ligging van de weg, bleek het essentieel om beide oevers in samenhang te beschouwen. De opgestelde principeprofielen wezen betrokkenen op de kansen, zodat de tegenstrijdigheden konden worden overwonnen. Elk deeltraject kreeg uiteindelijk één of meer opties toegewezen.
Optimaal principeprofiel
Principeprofiel waarbij west- en oostoever nauw samenhangen

Haalbaarheid aangetoond

En dan blijkt de aanleg van NVO’s toch haalbaar. Het is bijzonder om met elkaar te ontdekken hoeveel doelen één natuurvriendelijk ingerichte watergang kan dienen; van ecologische verbinding en versterking van de biodiversiteit tot het bevorderen van waterplanten, vis, kleine waterdieren én het vergroten van de oeverstabiliteit.

Ons ontwerpend onderzoek naar de haalbaarheid van natuurvriendelijke oevers heeft partijen verder geholpen en de realisatie een stap dichterbij gebracht. Een verdere uitwerking tot een concreet ontwerp, gevolgd door uitvoering, biedt niet alleen kansen voor het gebied zelf, maar draagt ook bij aan de uitvoering van beleidsdoelen zoals Natuur Netwerk Nederland (NNN), ecologische verbindingszones (EVZ), kleine landschapselementen (KLE) en de Kaderrichtlijn Water (KRW).