Rifherstel-XL

In het project werken elf organisaties samen, onder leiding van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Het doel van Rifherstel-XL is om de komende vier jaar te onderzoeken welke rifstructuren geschikt zijn om op grote schaal uit te rollen en daarmee een kickstart te geven aan het onderwaterleven. Harde structuren zoals oesterriffen zijn de kraamkamers van biodiversiteit op zee. Maar deze zijn de afgelopen decennia bijna volledig verdwenen, door menselijk ingrijpen, klimaatverandering en ziektes.

In dit voorbereidingsjaar ontwerpt en verbetert het projectteam verschillende rifstructuren, die in 2027 onder natuurlijke omstandigheden op de Noordzee worden getest. Pilots vinden plaats op open zee, op het Friese Front: een natuurgebied ten noorden van de Waddeneilanden, op een dag varen van Harlingen. Hoe de nieuwe rifstructuren zich ontwikkelen en wat voor impact ze hebben op het zeeleven, wordt daarna twee jaar lang intensief gemonitord.
Het project levert cruciale inzichten op hoe riffen op grote schaal kunnen worden uitgerold, in samenwerking met aannemers, consultants, onderzoekers en NGO’s uit en rond de maritieme infrastructuursector, om zo de biodiversiteit op zee een sterke impuls te geven.

Dankzij het jarenlange pionierswerk van verschillende organisaties en initiatieven is er al veel kennis opgebouwd over rifherstel. “Tegelijkertijd missen we nog de schaal voor serieus natuurherstel. Dit project brengt daar verandering in, door die kennis verder te brengen en samen te werken met partijen in de maritieme infrastructuursector”, zegt Nienke Oostenbrink, projectleider bij Natuurversterking Noordzee. “Hiermee hebben we de slagkracht om als rifherstellers de stap te zetten van experimenteren naar standaardiseren, om van startup naar scale-up te gaan.”

Dit jaar werkt het projectteam onder het motto ‘leren door doen’ verder aan bestaande rifstructuren, die worden getest en verbeterd voor toepassing op grotere schaal. Denk aan ‘treereefs’: afgedankte fruitbomen die fungeren als houten rifstructuur om onderwaterleven aan te trekken. Of ‘spat on substrate’: miljoenen jonge oesters op stenen. Op basis van de resultaten worden de definitieve ontwerpen in productie genomen. Ook worden alle voorbereidingen getroffen die nodig zijn om volgend jaar de riffen op de zeebodem te plaatsen en nauwkeurig te monitoren.

Omdat rifherstel nog een jonge wetenschap is, is het nu puzzelen om riffen te ontwerpen die aan de eisen van biodiversiteit, regelgeving én schaalbaarheid voldoen. Oostenbrink: “Om de rifherstelmaatregelen op grote schaal uit te kunnen rollen, is het belangrijk om de structuren veilig en efficiënt te kunnen installeren op zee. Tegelijkertijd moeten ze een natuurlijke 3D-structuur hebben die veel leven aantrekt en het ecosysteem ondersteunt.”

Pauline Kamermans, senior onderzoeker bij Wageningen Marine Research: “Rifherstel doen op de bodem van een ruige zee is pionieren. We gaan al doende van de pilots leren welke vormen van rifherstel het beste werken op open zee. Deze nieuwe rifstructuren kunnen helpen de biodiversiteit in de Noordzee te verhogen.”
Edwin Kardinaal, Teamleider Mariene Ecologie bij Waardenburg Ecology: “Rifherstel-XL biedt de mogelijkheid om onze eerdere kleinschalige pilots in het groot aan te pakken. We zijn zeer nieuwsgierig of en hoe rifherstellende activiteiten zich houden onder offshore-omstandigheden op open zee”.

Aan project Rifherstel-XL werken mee: het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), Wageningen Marine Research, Waardenburg Ecology, Van Oord Ocean Health, EcoShape, De Rijke Noordzee, Naturalis Biodiversity Center, TU Delft, Stichting Zeeschelp, ARK Rewilding Nederland en Stichting Doggerland.